Buschauffeurs verdienen respect, geen slagen

Agressie tegenover buschauffeurs blijft dagelijkse realiteit

Elke dag worden in ons land gemiddeld vier gevallen van agressie tegen buschauffeurs gemeld. In 2024 registreerde De Lijn 1.227 gevallen van verbale agressie en 169 gevallen van fysieke agressie. Samen goed voor 2.300 incidenten, het hoogste aantal ooit geregistreerd. Dat is een stijging tegenover de 2.040 incidenten in 2023. De feiten worden sneller gemeld, maar toch blijft dit waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg: veel chauffeurs doen geen aangifte.

Agressie laat diepe sporen na
Agressie is niet zomaar een incident. De impact op de slachtoffers is groot: fysiek, psychologisch én organisatorisch. In 2024 waren er 2.617 dagen werkverlet als gevolg van agressie. Dat zijn duizenden onuitgevoerde ritten, een hogere werkdruk voor collega’s en frustratie bij de reizigers. De maatschappelijke én menselijke kost is onaanvaardbaar.

Daarbovenop komt het indirect slachtofferschap: collega’s die getuige zijn van incidenten of erover horen via de media, ervaren verhoogde gevoelens van onveiligheid en stress. De werktevredenheid daalt, de motivatie slinkt en mijdgedrag neemt toe.

Wat maakt een chauffeur weerbaar?
Omgaan met conflicten, respectloos gedrag of geweld vraagt veel van onze mensen. Voldoende opleiding, ondersteuning en respect zijn daarom geen luxe, maar een noodzaak. Goede contacten met vaste reizigers maken het werk lichter. Maar wanneer die interactie negatief of agressief is, leidt dat tot stress, onzekerheid en soms langdurige uitval.

Daarom zijn de meer dan 3.600 opvolggesprekken die in 2024 gevoerd werden met chauffeurs na incidenten belangrijk. Die gesprekken bieden ruimte voor verwerking en verwijzen waar nodig door naar maatschappelijk werkers of externe psychologische hulp. Maar dat is slechts één deel van de oplossing.

Agressie is een systeemprobleem
De oorzaken van agressie zijn meervoudig en wortelen in een breder maatschappelijk kader van frustratie, sociale spanningen en onbetrouwbare dienstverlening. Overvolle bussen, laattijdige ritten, hervormde trajecten, onvoldoende informatie en beperkte sociale controle leiden sneller tot spanningen. Voeg daar een tekort aan chauffeurs, hoge werkdruk en een gevoel van onveiligheid aan toe, en de cocktail is compleet.

Positieve rol van andere reizigers
De rol van medereizigers is cruciaal. Wanneer zij respectvol gedrag vertonen en incidenten actief melden, dragen ze bij aan een sterker gevoel van sociale controle. Ze vormen een buffer tegen escalatie en kunnen, al dan niet bewust, het verschil maken. Goed gedrag werkt aanstekelijk.

Maatregelen tegen agressie: BTB-ABVV pleit voor een totaalaanpak

Agressie bestrijden begint bij een beleid dat inzet op preventie, veiligheid en respect. De volgende maatregelen zijn noodzakelijk:

  • Meer ruimte en voldoende capaciteit in voertuigen.
  • Camera’s op voertuigen en in risicovolle haltes.
  • Inzet van stads- of gemeenschapswachten.
  • Lage en eerlijke tarieven, eenvoudige ticketverkoop.
  • Geen onnodige identiteitscontroles bij reizigers met een geldig ticket.
  • Strenge sancties tegen zwartrijders en bij herhaald wangedrag.
  • Een tweede persoon aan boord waar mogelijk, zeker op risicotrajecten.
  • Duidelijke, logische reglementen en consequente toepassing.
  • Versterkte buurtwerking rond haltes.
  • Gerichte campagnes rond hoffelijkheid en respect.
  • Sensibilisering op scholen.
  • Herstel van beschadigde infrastructuur (graffiti, verlichting).
  • Snelle hulpverlening bij incidenten via meldknoppen of directe hulplijnen.
  • Klantvriendelijkheid vanuit het personeel, ondersteund door voldoende tijd en middelen.
  • Opleidingen rond stress, conflictbeheersing en geweldpreventie voor chauffeurs.

Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid

De strijd tegen agressie is geen opdracht van De Lijn alleen. Lokale besturen, politiediensten, scholen, sociale organisaties, vakbonden en reizigers zelf zijn allemaal deel van de oplossing. Preventie begint buiten de bus, met investeringen in gelijke kansen, inclusie en dialoog.

Conclusie: respect voor de chauffeur is respect voor de maatschappij
Buschauffeurs zijn méér dan bestuurders. Ze zijn het gezicht van het openbaar vervoer en het eerste aanspreekpunt voor reizigers. Ze verdienen niet alleen een correcte verloning en goede werkomstandigheden, maar bovenal: respect.

BTB-ABVV blijft strijden voor een veilige, menswaardige en eerlijke werkomgeving voor elke chauffeur. Want wie onze maatschappij vooruit helpt, verdient ons aller steun.