Na de spectaculaire groei van de voorbije jaren heeft de binnenvaart meer dan ooit jonge werkkrachten nodig. Om die instroom te verhogen, lanceert Syntra in samenwerking met Promotie Binnenvaart Vlaanderen, het Fonds voor de Rijn-en Binnenvaart, en sectorconsulent Jacques Kerkhof , tevens werkzaam bij de vakgroep Binnenvaart van de BTB, een opleiding waardoor nu ook werkenden zich tot matroos kunnen omscholen. Wij legden Jacques Kerkhof op de rooster om van hem te vernemen hoe de sector zal reageren op het personeelstekort.

Hoe groot is het tekort aan matrozen en binnenvaartpersoneel vandaag?

J.K.: Hoewel er de voorbije jaren heel wat initiatieven zijn genomen, is matroos nog altijd een officieel erkend knelpuntberoep. Over het totale personeelstekort heb ik geen exacte cijfers, maar matroos is bij uitstek een beroep dat moeilijk voor instroom zorgt. Als we nu geen matrozen vinden, kan er binnenkort ook niemand tot stuurman of binnenvaartondernemer doorgroeien.  Daarom hebben de sociale partners de handen in elkaar geslagen met Syntra en VDAB.

 Zal de Syntra-opleiding die groeiende vraag kunnen opvangen?

J.K.: De voorbije jaren hebben we met de VDAB en de vzw Levanto al opleidingen uitgewerkt, waarbij gemiddeld zeventig procent van de deelnemers naar de sector doorstroomt, maar die initiatieven beperkten zich tot werkzoekenden. Het grote voordeel van de Syntra-opleiding is dat wie een job heeft nu via begeleid afstandsleren ook makkelijk matroos kan worden. Door het online pakket dat met Syntra werd ontwikkeld, kunnen zij nu ook werkenden op een twintigtal weken, de volledige theorie verwerken en onder begeleiding de nodige praktijkervaring opdoen.  Nu al denken we eraan het leerpakket later uit te breiden met een module radartheorie, theorie voor het vaarbewijs, enzovoort.

 Hoeveel mensen verwachten jullie met de opleiding te bereiken?

J.K.: Dat is erg moeilijk in te schatten omdat het om een compleet nieuw initiatief gaat. Op onze infodag hadden we veertig inschrijvingen. Ons potentiële publiek is in ieder geval erg groot: de enige voorwaarde is dat je niet leerplichtig mag zijn. Daarbij komt dat het werkaanbod in de binnenvaart vandaag al zo groot is, dat je na je opleiding gegarandeerd werk vindt in een sector die ook in de toekomst zal blijven groeien. Je mag er wel geen probleem mee hebben om voor een week of langer van huis weg te zijn, maar daar staat tegenover dat je als starter onmiddellijk een behoorlijk loon verdient.

Zijn er al acties uitgewerkt om die boodschap bekend te maken?

J.K.: Daarvoor werk ik nauw samen met het Fonds voor Rijn en Binnenvaart en met Promotie Binnenvaart Vlaanderen (PBV). Het recentste wapenfeit is dat we educatieve posters hebben laten drukken van een moderne stuurhut. Te veel mensen denken bij binnenvaart nog aan een stuurrad, maar het stuurhuis van onze moderne schepen lijkt eerder op de cockpit van een vliegtuig. En die moderne technologie is juist wat jongeren aanspreekt. Daarom hebben we ook een cockpit laten nabouwen in het havencentrum Lillo.  Via computersimulaties kunnen bezoekers daar ontdekken hoe het voelt om een schip onder controle te houden. Daarnaast heeft PBV ter gelegenheid van haar vijftiende verjaardag een dvd laten maken waarop buitenstaanders de sector kunnen verkennen zoals hij echt is.

Blijven de onderwijsbeurzen het belangrijkste kanaal voor recrutering?

J.K.: Het blijft belangrijk om zo veel mogelijk scholen te bereiken. Samen met PBV en het KTA Cenflumarin zijn we al een aantal jaar op zo veel mogelijk evenementen aanwezig. Beroepenbeurzen, beurzen voor jongeren, maar vooral ook beurzen waarop leerkrachten afkomen. omdat we nog te vaak merken dat zij zelf met een achterhaald beeld van de sector kampen.

 Zijn er nog meer initiatieven waarbij u als sectorconsulent betrokken bent?

J.K.: Het is belangrijk dat beleidsmakers een goed beeld hebben van de sector vooraleer ze maatregelen kunnen nemen. Daarom was de opmaak van beroepsprofielen met de BRV een zeer goede oefening.  Een ander initiatief is dat een technische rondleiding is uitgewerkt voor het havencentrum Lillo, zodat de binnenvaart beter aan bod komt in de havenrondleidingen. Een aantal oefendagen van de VDAB-opleiding vinden intussen bijvoorbeeld ook plaats op de Merdok, het opleidingsschip van Levanto, en ook voor de Syntra-cursus stelt Levanto de Merdok ter beschikking.

 Welke projecten zijn er in de nabije toekomst op til?

J.K.: Om de kloof tussen het onderwijs en de sector te verkleinen, is er een lijst met bedrijven opgesteld die leerkrachten willen ontvangen om de voeling met de sector te vergroten. Eind oktober heeft er een contactdag plaats gehad tussen de sector en het onderwijs. Er is sprake van dat de federale examens eindelijk zouden worden gedigitaliseerd, zodat je op ieder ogenblik een proef kunt afleggen. De jongste CAO Binnenvaart maakt het beroep uiteraard ook aantrekkelijk vermits de loon- en arbeidsvoorwaarden er behoorlijk op vooruitgaan.

Wat? Beroeps en technisch secundair onderwijs: opleiding tot stuurman/schipper Rijn- en binnenvaart (BSO) en opleiding Kleine Handelsvaart (TSO Dek of TSO Motoren). Daarnaast is er een specialisatiejaar Beperkte Kustvaart (BSO).

Contact: KTA Zwijndrecht – Cenflumarin, Havennummer 1069, Scheldedijk 20, 2070 Zwijndrecht, tel. 03 570 97 30, fax: 03 570 97 38, kta.zwijndrecht@gemeenschapsonderwijs.be, www.cenflumarin.be

Wat? Technisch secundair onderwijs: basisopleiding maritieme vorming in de eerste graad, gevolgd door Zeevisserij of Kleine Handelsvaart in de tweede en de derde graad.

Contact: MIGO-Maritiem Instituut Mercator, Mercatorlaan 15, 8400 Oostende, tel. 059 70 40 19, fax: 059 51 38 71, maritieminstituut@skynet.be, www.maritiemonderwijs.be

Wat? Technisch secundair onderwijs (als vervolg op de IBIS-lagere school): basisopleiding maritieme vorming in de eerste graad, zeevisserij in de tweede graad.

Contact: Koninklijk Werk IBIS, Prinses Elisabethlaan 11 b, 8450 Bredene, tel. 059 32 24 84, fax: 059 32 26 82, kw.ibis@pandora.be, www.ibisschool.be

Wat? Opleidingen tot bachelor en master in de nautische wetenschappen - kapitein-ter-lange-omvaart (4 jaar) of tot bachelor in de scheepswerktuigkunde - hoofdwerktuigkundige (3 jaar).

Contact: Hogere Zeevaartschool, Noordkasteel Oost 6, 2030 Antwerpen, tel. 03 205 64 30, fax: 03 225 06 39, info@hzs.be, www.hzs.be

Wat? Opleiding tot binnenvaartmatroos die via afstandsonderwijs op werkenden is gericht. De geschatte duur voor de theorie is 5 maanden aan een ritme van één avond per week. Voor de basispraktijklessen op een echt binnenschip mag je op 40 uren rekenen. Na de opleiding en stage ben je voorbereid op het federaal examen voor matroos op de Rijn- en binnenvaart.

Contact: Syntra Midden Vlaanderen, campus Sint-Niklaas, tel. 03 760 08 20, sectorconsulent binnenvaart: Jacques Kerkhof: 0473 42 30 74

Wat? Opleiding voor wie werkloos is, waarbij je drie maanden opleiding volgt met aansluitend één maand stage op een binnenschip. Na afloop ben je voorbereid op het federaal examen voor matroos op de Rijn- en binnenvaart.

Contact: VDAB, Rozemie Lommez: tel. 03 202 18 47 of 0497 51 89 85, Rozemie.Lommez@vdab.be, www.vdab.be

Wat? Opleiding voor langdurig werklozen, waarbij je geleidelijk en op eigen tempo wordt voorbereid op een job als matroos op een binnenschip. Na afloop ben je voorbereid op het federaal examen voor matroos op de Rijn- en binnenvaart.

Contact: Levanto, Ridder van Parijsstraat 18, 2170 Merksem, Scarlett Deurinck: tel. 03 620 17 30, scarlett.deurinck@levanto.be., www.levanto.be

Wat? Modulaire opleiding in avondonderwijs op technisch secundair niveau. Na drie jaar word je ofwel aspirant-officier, hoofd van de wacht (dek), ofwel aspirant -officier werktuigkundige, hoofd van de machinekamerwacht (motoren).

Contact: CVO-GO Oostende, Leopold 3 laan 1, 8400 Oostende, tel. 059 700 710, fax: 059 701 636, de.avondschool@skynet.be, www.deavondschool.be

Wat? Modulaire opleidingen in avondonderwijs op het niveau van secundair en hoger onderwijs. Na 3 jaar ontvang je het certificaat maritieme opleiding, TSO3, optie Dek of Motoren.

Contact: CVO Deurne-Antwerpen, F. Craeybeckxlaan 22, 2100 Deurne, tel. 03 360 80 40, fax: 03 360 80 49, cvo.deurne@rago.be, www.cvodeurne.be

Wil je een beter beeld krijgen van alle mogelijke maritieme jobs?

Of zoek je meer details over een van de bovenstaande opleidingen?

Surf dan snel naar www.areyouwaterproof.be of www.btb-abvv.be (Maritieme Sectoren).